Archiwa tagu: praca z wcześniakami

image_318

Opieka nad wcześniakiem w domu. Część pierwsza

Idąc za ciosem dziś przedstawię kolejny post o opiece nad wcześniakiem.

Standardy intensywnej opieki nad wcześniakami są coraz lepsze, a ich przeżywalność zwiększyła się o ponad 50% w stosunku do lat 60-tych do 90%
w czasach obecnych*

Dzieci urodzone z masą ciała poniżej 1000 g mają szansę przeżycia w ponad 80%.

Dzieci opuszczające oddziały intensywnej opieki, pozostają czasem jeszcze długie tygodnie na oddziałach obserwacyjnych, gdzie monitoruje się ich adaptację do otoczenia. Uczone są przede wszystkim jedzenia z butelki czy piersi. W wielu szpitalach, jeszcze przed zupełnym opuszczeniem placówki, praktykuje się przyjęcie matki na oddział w celu nauki opieki nad maluchem.

Kiedy dziecko pozostawia oddział nie kończą się jego potrzeby specjalnej opieki. 

Trzeba sobie jasno powiedzieć, że wcześniaki wykazują większą zachorowalność i różnorakie następstwa problemów medycznych związane ze stanem wcześniaczym.

Zwracać należy szczególną uwagę na:
- żywienie dziecka,
- wzrastanie,
- rozwój psychomotoryczny,
- stan neurologiczny,
- wzrok i słuch,
- szczepienia ochronne,
- następstwa przebytych chorób.

Żywienie wcześniaka:
Pamiętać należy, że potrzeby żywnościowe w tym zapotrzebowanie kaloryczne wcześniaków są większe niż dla noworodków donoszonych. Wynika to z chorób, które zwiększają dodatkowo zapotrzebowanie energetyczne.Noworodki takie borykają się często także z zaburzeniami wchłaniania, przewlekłymi wymiotami. Do strat pokarmowych może dochodzić również
w wyniku szybkiego męczenia się dziecka podczas karmienia, brakiem koordynacji na polu oddychanie – ssanie –  połykanie, zaburzoną motoryką ust, refluksu pokarmowego i innych.

image_318

Dla wcześniaka najważniejsze jest mleko matki. Chroni ono noworodki niedonoszone przed infekcjami, ma dużą ochronną rolę przed wystąpieniem martwiczego zapalenia jelit, korzystnie wpływa na układ nerwowy, jest lepiej tolerowane przez organizm dziecka niż specjalne mieszanki dla wcześniaków. Aby dodatkowo wzmocnić jego działanie stosuje się specjalne wzmacniacze mleka kobiecego.

Mieszanki dla wcześniaków:
Preparaty te mają zwiększoną zawartość białka, wapnia, sodu, poszczególnych pierwiastków oraz witamin co pokrywa wysokie zapotrzebowanie na substancje odżywcze.
Większość mieszanek zawiera wystarczające ilości witamin i soli mineralnych.

Sole mineralne i witaminy wspomagające mleko matki:
- Żelazo. Wcześniakom zalecona jest dodatkowa podaż żelaza, po ukończeniu 6 – 8 tyg. życia.
- Wapń i fosforAby zapobiegać rozwojowi krzywicy, złamań, osteopenii, zaleca się wzbogacanie mleka matki w preparaty wapnia i fosforu.
- wit. AWcześniaki nie posiadają rezerw witaminy A, tak niezbędnej dla ich właściwego rozwoju.
- wit. E.

Wzrastanie:
Ocena rozwoju fizycznego po wyjściu dziecka do domu przyczynia się do całej oceny stanu fizycznego. Jest to tak ważne, gdyż zaburzenia we wzrastaniu mogą być związane z obecnością chorób przewlekłych. Częściej jednak wskazują na nieprawidłowości w karmieniu a także na być może występujące problemy emocjonalne.

Ocena rozwoju fizycznego wcześniaków, określana jest przez takie parametry jak:
- masa i długość ciała dziecka,
- obwód główki,
- obwód klatki piersiowej.

Taka ocena wykonywana powinna być co miesiąc a jej parametry nanoszone na siatki centylowe dla wcześniaków.
Różne czynniki mają wpływ na wzrastanie dzieci przedwcześnie urodzone. Zależne jest to m.in. od wieku płodowego, masy ciała z chwili urodzenia, chorób występujących w okresie noworodkowym, czynników środowiskowych i dziedzicznych.

 

* dotyczy dzieci z urodzeniowa masą ciała od 1000 g do 1500 g

z16466384Q,W-szpitalu-dziecko-znajduje-sie-pod-kompleksowa-op

Wcześniak – ogólne problemy pourodzeniowe


Ostatni trymestr ciąży wiąże się u płodu ze zmianami przystosowawczymi. Zwiększa się ilość tkanki tłuszczowej, dojrzewają płuca, płód gromadzi wszelakie zapasy nie tylko energetyczne, lecz także mineralne czy odpornościowe. Wszystko to ma pomóc dziecku w jak najlepszym przejściu z życia płodowego do życia pozamacicznego.
Noworodek adoptuje wszystkie swoje układy. Uczy się też  termoregulacji. Takiej szansy nie mają dzieci przedwcześnie urodzone.

Wcześniak:

Wcześniak to dziecko z ciąży trwającej od 23 tygodni do 37 tygodni.

z16466384Q,W-szpitalu-dziecko-znajduje-sie-pod-kompleksowa-op

Skala Apgar a ocena wcześniaka:

Ocena noworodka w skali Apgar nie ma wielkiego sensu, ponieważ poszczególne parametry oceniane w tej skali zależne są od wieku ciążowego. Większe rozpoznanie co do stanu dziecka daje gazometria krwi pępowinowej, która ocenia niedotlenienie i żywotność noworodka. Interesującym nas parametrem jest wartość pH krwi tętnic pępowinowych (prawidłowy zakres to 7,20 do 7,38)

Charakterystyka:

Wcześniaki zazwyczaj w momencie narodzin wykazują liczne cechy niedojrzałości tj.:

♦ obniżone napięcie mięśniowe (wyprostowane kończyny górne i dolne),
♦ skóra o intensywnie czerwonym zabarwieniu (silnie pokryta mazią płodową i meszkiem)
♦ mała aktywność ruchowa,
♦ cichy płacz,
♦ słaby odruch ssania (nieskoordynowany z odruchem połykania i oddychaniem),
♦ niedojrzałość poszczególnych układów.

Trudności adaptacyjne są zależne od stopnia niedojrzałości noworodka.

Trudności, które często dotyczą wcześniaków:

→ Problemy związane z termoregulacją

Z racji, że dzieci przedwcześnie urodzone, mają małą ilość tkanki tłuszczowej, dochodzi do wzmożonej utraty ciepła. Zadaniem personelu sprawującego opiekę jest zadbanie
o niedopuszczenie do wyziębiania się noworodka. Stres z zimna może bowiem powodować skurcze naczyń, kwasicę metaboliczną, niskie poziomy glukozy.

Czy wiecie, że nowoczesne inkubatory dostosowują temperaturę do temperatury ciała dziecka? Jednak to personel czuwa nad poprawnością tych operacji. Temperatura urządzenia powinna być bowiem dostosowana do masy ciała, doby życia dziecka i jego ogólnego stanu.

→ Zaburzenia oddychania

Zwykle jeszcze na sali porodowej wcześniaki, objawiają trudności z podjęciem właściwego oddychania. Mogą wymagać resuscytacji i wsparcia oddechowego, zwłaszcza te przed 32 t.c. Przyczyną tej trudności jest niedobór surfaktantu, czyli specjalnych substancji, które odpowiadają za napowietrzenie pęcherzyków płucnych. Tak istotne jest więc postępowanie profilaktyczne, kiedy podejrzewa się matkę o możliwość porodu przedwczesnego.
Personel obserwuje pracę serca noworodka, oddech, zaciąganie przestrzeni międzyżebrowych,”wachlowanie” skrzydełek nosa, stękanie wydechowe, bezdechy, sinicę.

Czy wiecie, że nawet jeśli wasze dziecko nie jest wcześniakiem lub urodziło się w stanie dobrym pozwalającym na przebywanie wraz z matką, należy zwrócić się do personelu jeśli zauważymy
u dziecka powtarzające się postękiwanie – mogą być to bowiem rozpoczynające się problemy
z oddychaniem, związane choćby z oziębieniem. Personel może uznać za stosowne zabranie noworodka na salę obserwacyjną w celu obserwacji i ogrzania.

→ Bezdech

Bezdech to sytuacja, gdy przerwy w oddychaniu trwają krócej niż 20 sekund. Bywają spowodowane zaburzeniami związanymi z poszczególnymi układami, nie tylko oddechowego. Bywają też przyczyny neurologiczne czy idiopatyczne – czyli o nieznanym lu niejasnym podłożu.
Tu istotne są szybkie reakcje personelu zapobiegające wystąpieniu niedotlenienia
i niedokrwienia.

Często rodzicom wcześniaków, którzy zabierają dziecko do domu, proponuje się zakup specjalnej podkładki pod materac – zwanej „monitorem oddechu”. W niektórych szpitalach istnieje możliwość wypożyczenia urządzenia.

→ Zaburzenia metaboliczne

Noworodki urodzone przedwcześnie, mają niedojrzałą wątrobę. Często występują u nich spadki poziomów glukozy czyli hipoglikemia  (wartość glukozy poniżej 40 mg). Obserwowane są także zaburzenia stężenia poszczególnych pierwiastków (magnez, sód, potas).

Niedojrzałość wątroby u wcześniaków objawia się również trudnością do usuwania bilirubiny, co z kolei nasila żółtaczkę noworodkową.

→ Niedojrzałość układu nerwowego

Powiązane jest bezpośrednio z innymi układami. Objawia się: obniżonym napięciem mięśniowym, małą aktywnością ruchową, wolną perystaltyką jelit itp. Noworodek taki może mieć problemy zarówno z krwawieniami jak i niedokrwistością.

Aby zminimalizować krwawienia z niedoborów wit. K,  u wcześniaków tuż po urodzeniu podaje się drogą dożylną, odpowiednie do masy ciała wartości witaminy.

→ Problemy związane z układem pokarmowym

Dzieci urodzone przed 34 t.c często manifestują zaburzenia ssania i połykania. Często miewają wzdęcia, gorzej  trawią i wchłaniają tłuszcze i witaminy w nich rozpuszczalne.

Na oddziale mogą być karmione przez sondę (zgłębnik).

Czy wiecie, że choć u noworodków donoszonych, które mają być karmione piersią nie należy podawać smoczków, wcześniakom, karmionym przez sondę, warto zaproponować takie ćwiczenie? Korzystnie wpływa ono nie tylko na odruch ssania ale i lepsze przyswajanie pokarmu.

Pamiętajmy, że każda ilość mleka matki podana wcześniakowi wpływa korzystnie na jego dalszy rozwój.

→ Zaburzenia immunologiczne

Wcześniaki mają problemy ze zwalczaniem infekcji, związane jest to z małymi możliwościami produkcji przeciwciał.

Wcześniak – maluszek wyjątkowej troski

Zazwyczaj fakt o narodzinach wcześniaka jest dużą traumą i stresem dla całej rodziny,
zwłaszcza rodziców. Często nie przygotowanych fizycznie do tak szybkiego pojawienia się dziecka. W ferworze badań i oczekiwań na informacje muszą oni znaleźć jeszcze czas na niezbędne zakupy, gdyż za chwilę po otrząśnięciu się z pierwszego szoku, personel poprosi ich o ubranka, pampersy, środki pielęgnacyjne dla maleństwa.

Każdy wcześniak umieszczony na oddziale intensywnej opieki powinien mieć swoje własne kosmetyki i rzeczy (ochrona przed bakteriami). Personel zazwyczaj prosi rodziców o:

- pampersy rozm. „0″ np. „Huggies”
- mokre chusteczki – bardzo delikatne, bezzapachowe290xX_Na_co_narazony_jest_wczesniak.jpg
- maść do ciałka
- krem na odparzenia
- malutkie ubranka rozm. na 44 – 52 cm (np. „Smyk”)
- czapeczkę
- kocyk

po czasie także o:
- płyn do kąpieli
- butelkę ze smokiem
- inne…

O szczegółowej liście rzeczy zostaniecie Państwo poinformowani przez personel pielęgniarsko – położniczy, będzie ona zależna od konkretnego szpitala.

Do domu na pewno przyda się monitor oddechów (zapytajcie Państwo na oddziale, być może jest możliwość wypożyczenia monitoru na jakiś czas), często także waga.

Każda mama wcześniaka zostanie poinformowana jak ważny od pierwszych godzin życia jej maluszka jest jej pokarm (każda kropla), dlatego personel poprosi ją o rozpoczęcie pracy
z laktatorem. W tym celu sprawdzi się laktator elektryczny np. rekomendowanej  w wielu szpitalach marki: „Medela”.  Potrzebne będą też opisane  pojemniki do przechowywania pokarmu.

Szanujmy proszę pracę personelu na tym jednym z najcięższych oddziałów. Nie wyciągajmy pochopnych wniosków, sądząc iż personel jest antypatyczny, posępny, mało pomocny czy nawet złośliwy. Nie dziwmy się, że odwiedziny osób innych niż rodzice nie wchodzą w grę (rozumiem potrzebę dziadków,  którzy przemierzyli pół Polski aby zobaczyć „choć na chwilę” swojego wnuka,  jednak przewartościujmy priorytety – każda z dodatkowych osób niesie za sobą zupełnie inną florę bakteryjną – umycie rąk nie wystarcza).

Nie sądźmy, że praca pań pielęgniarek  czy położnych na tym oddziale ogranicza się do obserwacji, a w rezultacie kolejnych kaw i plotek. To one spędzają tam każdego dnia 12 pełnych stresu i napięcia godzin. Zawsze odpowiedzialne za najmniejszych z zagrożeniem życia. Kiedy Państwo wychodzicie przygotowują płyny, kroplówki, leki, wykonują zlecenia – a w tych dwóch prostych słowach mieści się cały arsenał pracy. Przygotowują kolejny sprzęt, modlą się o to aby nie kłuć dziecka zbyt wiele razy. Jako pierwsze widzą, że z wcześniakiem dzieje się coś niedobrego. Asystują przy nowonarodzonych wykonując często lekarską pracę. I niestety nie mogą zamknąć się w dyżurce i odreagować mocnym snem ukojonym poczuciem, że ktoś inny czuwa.